بیماران مبتلا به سرطان لوزالمعده، معده، کبد، کیسه صفرا و سایر تومورهای شکمی اغلب از دردی طاقتفرسا و مقاوم به مسکنهای معمولی رنج میبرند. بلوک شبکه سلیاک یک روش مداخلهای کمتهاجمی و بسیار مؤثر است که با تزریق دقیق داروی بیحسی و کورتیکواستروئید در اطراف شبکه عصبی سلیاک (مرکز انتقال درد احشایی شکم فوقانی)، چرخه درد را قطع میکند.
دکتر گیلدا طالبی، فوقتخصصی درد، این روش را به صورت سرپایی و با هدایت سونوگرافی یا فلوروسکوپی (تصویربرداری لحظهای) با دقت بالا انجام میدهد. مزایای کلیدی:
-
کاهش ۵۰ تا ۹۰ درصدی درد طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از تزریق
-
کاهش چشمگیر مصرف مخدرها (مورفین، متادون) و عوارضی مثل یبوست، تهوع و خوابآلودگی
-
بهبود اشتها، افزایش وزن و کیفیت زندگی در بیماران سرطانی
-
قابلیت تکرار در صورت بازگشت درد
این روش برای بیمارانی که به مسکنهای خوراکی یا تزریقی پاسخ نمیدهند یا عوارض شدید دارویی دارند، یک انتخاب طلایی محسوب میشود.
۴ پرسش و پاسخ متداول (FAQ) درباره بلوک شبکه سلیاک
۱) بلوک شبکه سلیاک دقیقاً برای چه نوع سرطانهایی کاربرد دارد؟
این روش بیشترین تأثیر را در سرطان لوزالمعده (پانکراس) دارد و پس از آن برای سرطانهای معده، کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی و بخش فوقانی روده کوچک مؤثر است. همچنین در موارد درد ناشی از متاستاز شکمی تومورهای ریه، پستان یا تخمدان نیز قابل استفاده است. برای دردهای ناحیه لگن یا اندامهای تحتانی مناسب نیست.
۲) آیا انجام بلوک شبکه سلیاک دردناک است؟ هوشیاری بیمار چگونه است؟
روش با بیهوشی موضعی و در بیمار کاملاً هوشیار (یا با آرامبخشی سبک در صورت اضطراب شدید) انجام میشود. پزشک با سوزن بسیار ظریف و تحت هدایت سونوگرافی/فلوروسکوپی به ناحیه نزدیک شبکه سلیاک میرسد. بیمار فقط حس فشار خفیف دارد. کل فرایند ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و بیمار بلافاصله پس از اطمینان از عدم عارضه، به بخش یا منزل بازمیگردد.
۳) چه مدت طول میکشد تا اثر بلوک ظاهر شود و چقدر ماندگاری دارد؟
کاهش درد معمولاً از ۲۴ ساعت پس از تزریق شروع میشود و حداکثر اثر آن تا ۷ روز بعد دیده میشود. ماندگاری اثر از چند هفته تا چند ماه متغیر است (به طور متوسط ۳ تا ۶ ماه). با توجه به ماهیت پیشرونده سرطان، پس از بازگشت درد، میتوان بلوک را مجدداً تکرار کرد. در برخی بیماران، ترکیب بلوک با نورولیز (تخریب عصبی با الکل یا فنل) موجب اثر پایدارتر تا بیش از ۶ ماه میشود.
۴) آیا عوارض یا خطری دارد؟ چه بیمارانی نمیتوانند این روش را انجام دهند؟
عوارض جدی نادر است. شایعترین عارضه موقت، افت فشار خون خفیف (به دلیل گشادی عروق) و اسهال (به دلیل بلوک اعصاب سمپاتیک روده) است که معمولاً طی ۲۴-۴۸ ساعت برطرف میشود. موارد منع نسبی شامل عفونت موضعی، اختلال شدید انعقادی خون (INR بالا یا پلاکت پایین) و بی ثباتی همودینامیک بیمار است. در صورت مشکوک بودن به انسداد کامل روده یا پریتونیت، قبل از بلوک باید بررسیهای تصویری انجام شود. پزشک معالج قبل از اقدام، تمام شرایط را ارزیابی میکند.